برنامه جامع کارآموزی پیشرفته مولکولی و میکروبی

توضیحات

سرفصل های آموزشی

🔹 روز اول: مبانی و مقدمات
• آشنایی با اصول اولیه و قواعد ایمنی در آزمایشگاه‌های مولکولی و میکروبی
• الزامات HSE، کار با هودهای میکروبی و بیولوژیک، مدیریت پسماندهای زیستی و شیمیایی
• معرفی و شناخت تجهیزات آزمایشگاهی بخش مولکولی:
• میکروپیپت‌ها، سانتریفیوژ، نانودراپ، ژل‌داک، ترموسایکلر، Real-Time PCR، میکروسکوپ معکوس و فلورسانس
• طرز کار، نگهداری، کالیبراسیون و رفع خطاهای رایج
• مبانی ژنتیک پایه تا پیشرفته:
• ساختار DNA و RNA
• ژنوم و اپی‌ژنوم
• رونویسی و ترجمه
• پلی‌مورفیسم ژنتیکی و جهش‌ها
• کاربردهای عملی ژنتیک مولکولی در پژوهش‌های پزشکی و میکروبیولوژی

⸻

🔹 روز دوم: استخراج و آماده‌سازی نمونه‌ها
• آشنایی با روش‌های استخراج اسیدهای نوکلئیک:
• استخراج ستونی (Silica-based)
• روش جوشاندن (Boiling method)
• روش شیمیایی با استفاده از TRIzol
• مقایسه روش‌ها: مزایا، معایب و کاربردها
• اصول تخلیص و ذخیره‌سازی DNA و RNA
• آموزش عملی استخراج ژنوم از نمونه‌های بافتی (بافت سرطانی کبد) و خون محیطی
• نگهداری طولانی‌مدت و بررسی کیفیت نمونه‌ها با نانودراپ و ژل الکتروفورز

⸻

🔹 روز سوم: تکنیک‌های RNA و cDNA
• استخراج RNA از نمونه‌های بافتی و سلولی
• ارزیابی کیفیت و کمیت RNA
• سنتز cDNA با استفاده از ریورس ترانسکریپتاز
• کاربردهای cDNA در تشخیص‌های مولکولی و مطالعات بیان ژن
• آشنایی با اصول طراحی پرایمر
• نرم‌افزارهای طراحی (Primer3، Oligo7 و …)
• پارامترهای دمای ذوب (Tm)، GC content، جلوگیری از دایمر و ساختارهای ثانویه

⸻

🔹 روز چهارم: تکنیک PCR
• مبانی واکنش زنجیره‌ای پلیمراز (PCR)
• اجزای واکنش، چرخه‌های دناتوراسیون – اتصال – گسترش
• انواع PCR (Conventional، Nested، Multiplex)
• طراحی و تنظیم واکنش PCR برای ژن‌های هدف
• الکتروفورز ژل آگارز برای بررسی نتایج
• خطاهای رایج در PCR و روش‌های رفع آن‌ها

⸻

🔹 روز پنجم: تکنیک Real-Time PCR
• اصول Real-Time PCR و انواع پروب‌ها (SYBR Green، TaqMan)
• تحلیل داده‌ها:
• Ct، ΔCt، ΔΔCt
• رسم منحنی استاندارد و تعیین راندمان واکنش
• کاربردهای Real-Time PCR در:
• بررسی بیان ژن
• تشخیص مولکولی بیماری‌ها
• شناسایی عوامل میکروبی

⸻

🔹 روز ششم: تست‌های میکروبی – مقدماتی
• مبانی کشت میکروبی اختصاصی
• اصول استریلیزاسیون و محیط‌های کشت (انتخابی، افتراقی، غنی‌شده)
• جداسازی و خالص‌سازی میکروارگانیسم‌ها
• تست‌های بیوشیمیایی پایه:
• تست کاتالاز، اکسیداز، IMViC، اوره‌آز، TSI، سیترات و …
• تفسیر نتایج تست‌های بیوشیمیایی برای شناسایی باکتری‌ها

⸻

🔹 روز هفتم: تست‌های میکروبی – پیشرفته
• بررسی ویژگی‌های متابولیک اختصاصی باکتری‌ها
• تست‌های افتراقی برای شناسایی دقیق‌تر میکروارگانیسم‌ها
• اصول آنتی‌بیوگرام (Antibiogram):
• روش دیسک دیفیوژن (Kirby-Bauer)
• تعیین MIC (حداقل غلظت بازدارنده)
• تعیین MBC (حداقل غلظت کشنده)
• تفسیر نتایج بر اساس استانداردهای CLSI

⸻

🔹 روز هشتم: مطالعات بیوفیلم
• مبانی تشکیل بیوفیلم و اهمیت آن در مقاومت آنتی‌بیوتیکی
• تکنیک‌های بررسی بیوفیلم:
• روش میکروپلیت کریستال ویوله
• بررسی ساختار بیوفیلم با میکروسکوپ فلورسانس
• تعیین MBIC (حداقل غلظت مهارکننده بیوفیلم)
• تعیین MBEC (حداقل غلظت ریشه‌کن‌کننده بیوفیلم)

⸻

🔹 روز نهم: کاربرد نانوذرات در میکروبیولوژی
• معرفی نانوذرات فلزی و غیر فلزی (نقره، طلا، ZnO، TiO2 و …)
• مکانیسم اثر نانوذرات بر باکتری‌ها و بیوفیلم‌ها
• کاربرد نانوذرات در ترکیب با آنتی‌بیوتیک‌ها برای افزایش اثربخشی
• طراحی آزمایش‌های in vitro برای بررسی اثر نانوذرات روی باکتری‌های مقاوم

⸻

🔹 روز دهم: یکپارچه‌سازی و آنالیز داده‌ها
• مروری بر کل مطالب و تمرین عملی تکنیک‌ها
• تحلیل داده‌های PCR و Real-Time PCR
• تفسیر نتایج تست‌های میکروبی و مقایسه با نتایج مولکولی
• طراحی یک پروژه تحقیقاتی کوچک (Case Study)
• انتخاب نمونه (خون / بافت / باکتری)
• انجام فرآیندهای استخراج – PCR – کشت – تست‌های میکروبی
• ارائه نتایج به صورت گزارشی کتبی و شفاهی

⸻

✨ خروجی نهایی کارآموزی
• توانایی کار با تجهیزات پیشرفته مولکولی و میکروبی
• مهارت در استخراج، تخلیص و سنتز مولکول‌های زیستی
• تسلط بر تکنیک‌های PCR و Real-Time PCR
• شناخت روش‌های کشت و تست‌های بیوشیمیایی میکروبی
• توانایی انجام تست‌های آنتی‌بیوگرام، MIC، MBC و مطالعات بیوفیلم
• درک کاربرد نانوذرات در مقابله با میکروارگانیسم‌های مقاوم
• مهارت در تحلیل داده‌های آزمایشگاهی و نگارش گزارش پژوهشی